Het NSP in opbouw

Het Nationaal Strategisch Plan (NSP) is de Nederlandse invulling van het nieuwe GLB. Eind 2020 is het NSP op hoofdlijnen gepresenteerd. In de tweede helft van 2021 worden meer details duidelijk, bijvoorbeeld over de verdeling van de budgetten.

Het NSP in hoofdlijnen

NSP op hoofdlijnen

Bovenstaande afbeelding geeft het NSP weer in hoofdlijnen.

In de binnenste cirkel is de basispremie te zien. Dat is de kern van het GLB, zoals we dat al jaren kennen. In het nieuwe GLB vallen hier ook de conditionaliteiten onder. Om de binnenste cirkel is een nieuwe cirkel ontstaan, die van de ecoregeling. Eco-activiteiten zijn maatregelen die boeren kunnen toepassen op hun percelen en dragen bij aan vijf doelen: bodem, water, milieu, landschap en biodiversiteit. De basispremie en ecoregelingen zijn bedoeld om individuele ondernemers te ondersteunen.

Om deze beide cirkels staat de cirkel van het agrarisch natuur- en landschapsbeheer (ANLb). In deze cirkel werken boeren succesvol samen aan natuurbeheer in een bepaald gebied. Tot slot is er de buitenste cirkel. Hier zien we de niet-grondgebonden instrumenten. Denk aan gebiedsgerichte aanpak voor specifieke problemen die verder gaan dan één bepaald perceel of bedrijf. Ook vallen hier de subsidies voor jonge boeren, investeringen en kennisontwikkeling onder.

Het puntensysteem in beeld

Ecoregelingen en puntensysteem

Boeren maken aanspraak op de basispremie voor duurzame landbouw als ze aan bepaalde voorwaarden voldoen. Dit noemen we conditionaliteit. Daarna kiezen zij zelf de eco-activiteiten die passen bij hun bedrijf. Elke prestatie levert punten op, meer punten betekent meestal meer subsidie. Omdat iedere regio zijn eigen uitdagingen kent, is waar je op kunt scoren regionaal maatwerk.

Het idee achter dit systeem is om boeren zoveel mogelijk keuzevrijheid te geven. Vrijheid om mee te doen en vrijheid om te kiezen voor de maatregelen die het beste passen bij hun bedrijf. Daardoor kunnen zij zelf bepalen hoe zij verduurzamen en houden ze tegelijkertijd grip op hun bedrijfsvoering en hun portemonnee.

Bij dit systeem zouden bij een ecoregeling ook marktpartijen kunnen aansluiten. Zo kan de beloning voor de boer worden gestapeld en kan er een verdienmodel ontstaan.

Gebiedsgerichte aanpak in Nederland

Gebiedsgerichte aanpak

De aanpak van veel uitdagingen van dit moment is het meest effectief als dit gebiedsgericht gebeurt. Een voorbeeld van een gebiedsgerichte aanpak is het ANLb (agrarisch natuur en landschapsbeheer) en LEADER. Het nieuwe GLB wil de gebiedsopgaves ondersteunen, bijvoorbeeld door middel van subsidies. Daarvoor is het nodig om subsidieaanvragen aan te laten sluiten bij de plannen die in een gebied gemaakt worden.

Kennis, innovatie en netwerken zijn belangrijk in het GLB

Kennis, innovatie en netwerken

De landbouw van de toekomst is een andere dan waarmee we zijn opgegroeid. Dat vraagt niet alleen iets van de boeren, maar van de hele keten. De nieuwe landbouwontwikkeling die het GLB wil ondersteunen, vraagt om innovatie, meer kennisdeling en meer samenwerking. En daarmee om objectief advies, het delen van kennis, en ruimte om te experimenteren.

Van een afstand naar de eigen bedrijfssituatie, keten of gebiedsopgave kijken, geeft nieuw perspectief. Onderdeel hiervan zijn de vouchers die sinds 2020 beschikbaar zijn onder de SABE-regeling. Met die vouchers kunnen agrariërs – individueel of als groep – een beroep doen op een onafhankelijke adviseur.

Kennis, innovatie en netwerken

Zie hieronder het tijdpad voor het opstellen van het NSP, in de tijdlijn en grafisch weergegeven.

Tijdpad voor opstellen NSP

Besluitvorming over het NSP van 2018 tot 2023

GLB Nationaal Strategisch Plan is een samenwerking van: